اهمیت صور خیال

وزن و قافيه نظم را از نثر جدا ميكند، اما فضاي عاطفي و خيال انگيز شاعرانه كه هم سبب القاي معني و هم مايهء تحريك و تهييج خواننده و شنونده ميشود از خيال و صورت هاي خيال انگيز شاعرانه مايه ميگيرد و صور خيال در شعر از اهميت ويژه اي  برخوردار است. شايد بتوان گفت که صورت های خیال انگیز، جوهر و ذات شعر در همه زبان هاي دنيا استند.

تصوير يا خيال شاعرانه،  پيوندي ميان انسان و محيط او ايجاد ميكند و شاعر در آفريدن تصوير هاي خيال انگيز با تبديل اشياء به صورت هاي عاطفي و انساني، كلام خود را از حد عادي فراتر مي برد و عواطف خواننده را بر مي انگيزد و شناختي تازه از جهان و هستي به او ميدهد.

در ادبيات فارسي از تشبيه، استعاره، مجاز و كنايه و ديگر محاسن شعري كه از عوامل مهم خيال انگيزي شعرند، در علم بيان بحث ميشود و اين علم را به آن سبب بيان ناميده اند كه در آن از بيان يك معني به صورت هاي مختلف بحث ميشود.

علم معاني

علم معاني علمي است كه در آن از مطابقت كلام با مقتضاي حال بحث ميشود.

كلام معمولا دو معني دارد، يكي معني عرفي كه كلام براي آن وضع شده و معني اصلي و اولي آن است، و ديگر معنايي است كه گويندهء بليغ در نظر ميگيرد تا بگونه اي لطيف سخن را متناسب با حال و مقام و شان مخاطب بيان كند. در علم معاني بيشتر به معاني ثانوي توجه ميشود كه سبب سازگاري كلام با مقتضاي حال و تاثير و رسوخ آن در نفس شنونده است. همچنان در معاني دوم تشبيهات و سمبول هاي از جهان فلسفه و عرفان و طبيعت نيز گنجانيده ميشود كه خواننده را به درك اين معاني، لحظات بيشتر به تفكر واميدارد.

رفیع